|


Kategori 7

15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişiminin asıl önleyicisi halkın direniş örnekleri ve direnişin dini, sosyal, siyasi analizleri ve dünyaya örnekliği.

Halkın 15 Temmuz Darbe Girişimine Devrimci Direnişi

Ejder OKUMUŞ

Key words: 15 Temmuz, halk, paralel, direniş

Giriş

Örgütlü Küresel Mesiyanik Paralel Dini Yapı’nın1 (Fetullahçı Terör Örgütü- FETÖ/PDY) Yurtta Sulh Konseyi adı altında 15 Temmuz 2016’da düzenlediği, uluslararası boyutu da bulunan bir işgal ve iç savaş2 denemesi niteliğindeki kanlı darbe girişimi, halkın devrimci direnişi sayesinde püskürtüldü. Halkın askeri vasıtalar ve ağır silahlarla saldıran acımasız darbecilere direnmesi, hakikaten de nadir görülen destansı bir iştir. Bu çalışmada, Türk halkının sözü edilen darbe girişiminin bastırılmasında oynadığı etkili rolün dini, sosyal ve siyasi boyutları incelenecektir.       

Devrimci Direnişte Halk

Darbeye karşı sergilenen devrimci direnişte, Türk halkı bir bütün olarak özne-aktör konumundaydı. Toplumun farklı kesimlerine mensup insanların darbeye karşı net bir tavır almasında, toplumun iç dinamikleri ve değerleri etkili oldu. 3

Bazı sivil toplum kuruluşları ile dini cemaatlerin, direniş çağrısı yaparak ve darbe girişiminin duyulduğu andan itibaren meydanlara inerek direnişte yer aldığını belirtmek gerek.

Halkın iç dinamiklerini harekete geçiren çok önemli ve etkili bir güçten de bahsedilmeli: Siyasi liderlik. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın halkı motive eden karizmatik liderliği, insanları darbeye karşı güçlü, kararlı ve inançlı halde tutmakta etkili oldu . 

Kuşkusuz, burada Başbakan Binali Yıldırım ile AK Parti’nin ve Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) lideri Bahçeli ile Saadet Partisi (SP), Büyük Birlik Partisi (BBP) ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) darbe karşıtı tutumlarından da bahsedilmelidir.

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın camilerden ezanlar ve salalar okuttuğu ve duyurular yayınladığı da unutulmamalı. 4

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ve medya ile ordunun ve polis kuvvetlerinin büyük bir bölümü de halkın direnişinde önemli rol oynadı.

Bu aktörler birlikte değerlendirildiğinde, tümünün “halkın direnişinin unsurları” olduğu görülüyor.

Direnişte Model Gerçekler

Halk, 15 Temmuz ile takip eden günlerde sergilediği devrimci direnişle darbecilere karşı büyük bir mücadele sergiledi. 15 Temmuz gecesi saat 22 civarında, sonradan adı “15 Temmuz Şehitler Köprüsü” olarak değiştirilen İstanbul Boğaziçi Köprüsü’ndeki darbecilerin askeri faaliyetleri duyulur duyulmaz, tüm sivil aktörler köprüye koştu.5 İstanbul’un her semtinden ve komşu illerden gelerek Atatürk Havalimanı’nı kuşatan insanlar da benzer bir görüntü oluşturdu. Halk Taksim Meydanı’nda ateş açan darbecilere silahsız olarak direndi. Polis halkla beraber mücadele ederek hainleri tutukladı.

Ankara’da ise halk, polisler, bazı askerler ve diğer aktörlerle birlikte stratejik noktalarda hemen direnişe geçti. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi, Meclis binası, Genelkurmay Karargahı, Başbakanlık ve Emniyet Genel Müdürlüğü binası gibi stratejik mevkiler, darbecilerin savaş uçakları, helikopterler, tanklar ve ağır silahlarla yaptığı saldırılara maruz kaldı. Kızılay Meydanı, darbecilerin şiddetli saldırılarına karşı direnişe sahne oldu.6 Ayrıca, Gölbaşı Polis Özel Harekat Başkanlığı ile Polis Havacılık Daire Başkanlığı’na yönelik saldırılarda şehit düşen 50’ye yakın güvenlik görevlisi de unutulmamalı.

16 Temmuz sabahına kadar süren çatışmalarda TRT binası, Türk Telekom binaları, İstanbul Belediyesi binası, AK Parti İl Başkanlığı binası ve medya kuruluşlarının merkezleri de saldırıya uğradı, işgal edildi ya da ele geçirilmeye çalışıldı. Halk buralarda da hemen harekete geçip darbenin bastırılmasında etkin rol oynadı. Maalesef, halk bu direnişte çok sayıda şehit verdi, birçok kişi de yaralandı.7

Tüm bu toplu direniş örneklerine ek olarak, bu direnişe coşku ve kararlılıkla katılan ve şahsi özellikleriyle dikkat çeken bazı ölümsüz örneklerden de söz etmeliyiz. Direnişte şehit düşen Erol Olçok ve oğlu Abdullah Tayyip Olçok, Ömer Halisdemir, İlhan Varank, Türkan Türkmen Tekin, Zeynep Sağır ve daha niceleri, en başta gelen örnekler. Aslında Türk milleti tümüyle muazzam bir direniş destanı yazdı.8

Türk halkı bu eşsiz mücadelesinde çok çeşitli yöntemler kullandı: Askerlerin önünde durmak ve onları teslim olmaya çağırmak; kamyonlar, minibüsler ve traktörleri kullanarak askeri vasıtaların, tankların, savaş uçaklarının hareket etmesini engellemek ve kışlaların girişini kapatmak; lastik ve saman balyaları yakarak savaş uçaklarının kalkmasını önlemek; tankların egzozlarını tıkayarak durdurmak ve darbecilerle çatışan polislere ve askerlere yardım etmek. Ancak insanlar direniş esnasında bile resmi veya sivil hiçbir binaya zarar vermedi, askerlere silah sıkmadı veya çatışmaya girmedi.

Direnişin Sosyal, Dini ve Siyasi Boyutları

Darbe girişimi “dini istismar eden bir yapı”9 tarafından düzenlenirken, halkın direnişinin dini boyutu samimi duygular içeriyordu. İnsanlar “Allahu Ekber!” nidalarıyla, dini sloganlar atarak, ezan ve salalarla direndi. Şüphesiz, direnişçiler arasında farklı partilerden, ideolojilerden, siyasi görüşlerden, dini inanışlardan ve dini cemaatlerden insanlar da vardı. Ancak halkın direnişinin genel görünümüne baktığımızda, dini duyguların ön plana çıktığını görüyoruz. Ayrıca Diyanet İşleri Başkanlığı ile kadrosundaki vaizler, imamlar, müezzinler ve müftülerin darbeye karşı duruşları, halkın direnişinin dini boyutunda önemli bir yer tuttu. Camilerden okunan ezanlar, salalar, yapılan duyurular ve direniş noktalarında okunan Kur’an sureleri, halkın direnişine dini bir motivasyon sağladığı gibi, şiddete başvurulmamasında, mala mülke zarar verilmemesinde ve başka gayrimeşru faaliyetlerden uzak durulmasında da etkili oldu. 15 Temmuz gecesi ile sonraki 27 gece boyunca devam eden “Demokrasi Nöbetleri”nin dini boyutu, direnişteki halkın birlik ve kardeşlik duygularını güçlendirdi.

Direnişin sosyal boyutuna baktığımızda, toplumun bu uğursuz kalkışmaya güçlü bir dayanışmayla direndiğini görüyoruz. Halk bu direnişle iradesini ortaya koyarak, sosyo-kültürel, ekonomik ve siyasi kazanımlarını ortak bir ruh ve bilinç ile savundu. Direniş, Türk halkının maneviyatını ve dayanışma ile birlik duygularını güçlendirdi ve geleceğe daha umutla bakmasını sağladı. Halk, karşısında hangi siyasi, ideolojik veya dini örgüt olursa olsun Yenikapı ruhuyla harekete geçebileceğini gösterdi. 

Direnişin siyasi boyutuna gelince, sosyoloji ve siyaset bilimi açısından halk-devlet bütünleşmesi en dikkat çekici unsurlardan biriydi. Hem devlet hem de idareciler halkın gücünü arkalarında hissetti. Halk direnişe geçerken, devletin önemini ve devletin sahibi olduğunu haykırdı. Devleti ve hükümeti savunma refleksi ile darbecileri etkisiz hale getirdi.

Sonuç

Bu incelemede varılan sonuçlar şunlardır:

• 15 Temmuz’daki terörist darbe girişimi, Örgütlü Küresel Mesiyanik Paralel Dini Yapı’nın din istismarından kaynaklanmıştır.

• Türk halkının direnişi devrimci bir özellik taşıyordu. Bu direniş olmasaydı, darbe girişimi bastırılamazdı.

• Darbeye canları pahasına direnerek havaalanlarını, meydanları ve kışlaların önünü doldurup darbecilerin karşısına çıkan sivil halk, çok sayıda şehit ve yaralı vererek darbecileri püskürttü.

• Türk halkının sergilediği direnişin dini, sosyal ve siyasal birçok boyutu vardır. Bu boyutların tümü incelendiğinde, insanların direniş sırasında birlik ve kardeşlik iradelerini ortaya koyduğunu ve devlet-halk bütünleşmesinin en güzel örneklerinden birini sergilediğini görüyoruz.

• Bu direniş, silahsız insanların orduyu veya silahlı bir örgütü püskürtebileceğini gösterdi.

• Silahsız insanların devlet veya şahıs mallarına zarar vermeden, özgüvenle ve sıradışı yöntemlerle askerleri püskürtmesi, halk hareketleri ve devrimleri açısından dünyaya örnek olmuştur.     

Dipnotlar:
1. Ejder Okumuş, “17 Aralık: Küresel Mesiyanik Bir Darbe Teşebbüsü”, Yeni Şafak, 02/01/2014.
2. Beril Dedeoğlu, “Coup Attempt: International Terrorist Attack”, http://www.dailysabah.com/columns/beril-dedeoglu/2016/07/17/coup-attempt-international-terrorist-attack(25/01/2017).
3. Ejder Okumuş, “Siyasal Liderliğin Tarihi Rolü”, Yeni Şafak, 10/01/2017.
4. See Nebi Miş vd. 15 Temmuz Darbe Girişimi Toplumsal Algı Araştırması, Seta Yay., 2016; Ejder Okumuş, “15 Temmuz Darbe Girişimi ve Diyanet’in Tarihî Rolü”, Anadolu Ajansı, http://aa.com.tr/tr/15-temmuz-darbe-girisimi/15-temmuz-darbe-girisimi-ve-diyanet-in-tarihi-rolu/660288(07/10/2016).
5. http://aa.com.tr/tr/15-temmuz-darbe-girisimi/15-temmuz-gecesi-bogazici-koprusunde-yasananlar-mobeseye-yansidi/612940(29/01/2017).
6. https://www.youtube.com/watch?v=2Vz6T0kX3BI(29/01/2017); https://www.youtube.com/watch?v=uQ3Z2t0AOH8(29/01/2017).
7. http://t24.com.tr/haber/15-temmuz-gecesi-dakika-dakika-neler-yasandi,353315(29.01.2017); http://www.iha.com.tr/haber-15-temmuz-darbe-girisimi-gecesi-yasananlar-dakika-dakika-iddianamede-605465/ (29/01/2017); https://www.youtube.com/watch?v=xkX_Zf27Ix0(29/01/2017).
8. http://aa.com.tr/tr/15-temmuz-darbe-girisimi/15-temmuz-gecesi-bogazici-koprusunde-yasananlar-mobeseye-yansidi/612940(29/01/2017); https://www.youtube.com/watch?v=a0BA5TghGd0(29/01/2017).
9. Fahrettin Altun, “Biz Burada Vatan Savunmasındayız”, http://www.sabah.com.tr/yazarlar/fahrettinaltun/2016/07/18/biz-burada-vatan-savunmasindayiz(18./7/2016); Ejder Okumuş, “Gösterişçi Dindarlıktan 15 Temmuz’a: Paralel Yapı”, Anadolu Ajansı, 08/08/2016 (http://aa.com.tr/tr/analiz-haber/gosterisci-dindarliktan-15-temmuza-paralel-yapi/623716); Ejder Okumuş, “Öz-Denetim Toplumundan Göz-Denetim Toplumuna: Para-Derin Yapı”, Yeni Şafak, 09/04/2014.

Kategori 7

15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişiminin asıl önleyicisi halkın direniş örnekleri ve direnişin dini, sosyal, siyasi analizleri ve dünyaya örnekliği.

1. Ejder OKUMUŞ

Halkın 15 Temmuz Darbe Girişimine Devrimci Direnişi

2. İrem TÜKEL PAKER

Demokrasiyi Güçlendiren Gece

3. Esma Adiloviç HALİLOVİC

Bir Ulusun Gücü Halkının Birlik Olmasında Yatar